
چرا هنگام دم، تنها اکسیژن جذب ششها میشود؟
هوا حدودا از ۷۸ درصد نیتروژن و ۲۱ درصد اکسیژن، در کنار مقادیر اندکی از آرگون، دیاکسید کربن، بخار آب و چند عنصر دیگر تشکیل شده است. زمانیکه ما نفس میکشیم، حجم مشخصی از هوا وارد ششهای ما میشود. اما این طور نیست که از میان این گازها، تنها اکسیژن توسط ششها جذب شود و گازهای دیگر به صورت دستنخورده، طی بازدم از ششهای ما خارج شوند.
دیواره ششها با لایه نازکی از رطوبت پوشانده شده است، که باعث میشود مولکولهای گاز در آن حل شده و از طریق دیوارههای مویرگی درون پلاسمای خون پخش شوند. اگرچه حلپذیری نیتروژن حدودا سه برابر کمتر از اکسیژن است، اما میزان آن در هوا بیش از ۳٫۵ برابر اکسیژن است. بنابراین میزان نهایی نیتروژنی که وارد پلاسما میشود، تقریبا با اکسیژن برابر خواهد بود. اما غلظت نیتروژن و آرگون در خون انسان در حالت تعادل قرار دارد؛ و به همان میزان اتمهایی که در پلاسما حل میشود، به همان مقدار نیز آزاد میشود و در نتیجه معمولا مصرف خالص این گازها برابر صفر است.
اما غلظت اکسیژن محلول در خون با روش مشابهی به تعادل نمیرسد، زیرا این گاز به طور مداوم از حالت محلول خارج میشود و با مولکولهای هموگلوبین گلبولهای قرمز ترکیب میشود تا اکسیهموگلوبین را شکل دهد. از آنجاییکه این ترکیب برای تولید انرژی در سلولهای بدن مصرف میشود، ناگهان از خون حذف میشود. به همین دلیل، غلظت اکسیژن در مویرگهای مجاور ششها همواره کمتر از غلظت این گاز در هوایی است که ما تنفس میکنیم. این امر باعث میشود در هر دم، اکسیژن تازه جذب ششها شده و در خون پخش شود.
موضوعات مرتبط: به من بگوچرا؟به من بگوچرا؟
برچسبها: چرا هنگام دم تنها اکسیژن جذب ششها میشود؟
سوختن لامپ
عکسبرداری پرسرعت یکی از پیچیدهترین و پیشرفتهترین روشهای عکسبرداری است. این تصویر که یکی از تصاویر برگزیده در عکاسی پرسرعت است، لحظه شعلهور شدن فیلامان لامپ را ثبت کرده است. یک تفنگ بادی در کنار لامپ حبابی روشن، گلولهای را به لامپ شلیک کرد. به دلیل انرژی جنبشی پایین گلوله ساچمهای، حباب لامپ به قطعات نسبتا بزرگی شکسته شد ولی بهخاطر چند قطعه کوچک پرتشده چنین بهنظر میرسد که لامپ از داخل ترکیده است. اندکی جلوتر از لامپ، یک فتوسلول قرار گرفته بود تا به هنگام عبور گلوله (پس از شکستن لامپ) فلش دوربین را فعال کند. فلش برای زمان بسیار کوتاه یکهشتهزارم ثانیه روشن شد و توانست این منظره را ثبت کند. شعلههایی که میبینید، مربوط به واکنش سوختن رشتههای بسیار داغ تنگستن با اکسیژن هواست. همانطور که میدانید، دمای فیلامان تنگستنی درون لامپ حبابی به حدود ۳هزار درجه سانتیگراد میرسد و از با توجه به اینکه تنگستن در چنین دمای بالایی به راحتی با اکسیژن واکنش میدهد و میسوزد، حباب لامپ را از گازهای خنثی پر میکنند. شایان ذکر است که سرپیچ لامپ بعد از عکاسی و به کمک پردازش کامپیوتری جایگزین شده تا تصویری تاثیرگذارتر حاصل شود.
موضوعات مرتبط: مگاپیکلمگاپیکل
برچسبها: سوختن لامپ

«سالها» صدای عمر درختان است (ویدئو)
عرفان خسروی | حتما پیش آمده مبهوت صدای طبیعت شده باشید؛ صدایی که شما را به یاد چشمههای زلال و آسمان آبی و گیاهان شاداب میاندازد، یا شاید صدای دریا که کنار ساحل، نفس را برای چند لحظه در سینه حبس میکند و اگر ساحلی در نزدیکیتان نبود، میگویند صدفی که سوغاتی ساحل باشد، همان صدا را در خود دارد.
البته واقعیت این است که صدای صدف، در حقیقت صدای گردش خون داخل گوش شماست که به کمک صدف تشدید میشود، ولی چون صدف حس و حال ساحل را به یاد شما میآورد و خون شما هم مثل آب دریا، خروشان و سیال است، نتیجه دست کمی از شنیدن صدای ساحل ندارد.
حالا تصورش را بکنید که امکان شنیدن صدای عمر درختان برای شما فراهم شود؛ یعنی همان صدایی که طی فصلها و سالها، از قطور شدن بند به بندِ حلقههای تنه درختان به گوش میرسد، برای شما قابل شنیدن شود. البته برای این کار امکان چسباندن تنه درختان به در گوش چندان عملی نیست، ولی اگر حلقههای رشد تنه درختان را مثل صفحههای موسیقی، پخش کنیم چه؟ آیا در این صورت ممکن است صدای آوازی را بشنویم که اِنتها (درختهای سخنگو و متحرک سرزمین میانه در داستان ارباب حلقهها) برای همسران گمشده خود زمزمه میکردند؟
صدای اِنتها را شاید نه، اما حلقههای رشد تنه درختان اطلاعات ارزشمندی درباره سن درختان، نیز شرایط محیط زیست درختان، از جمله سطح بارش، بیماریها و حتی آتشسوزیها به دانشمندان میدهد. حلقههایی که رنگهای روشن دارند از وفور نعمت و رشد سریع درختان حکایت میکنند و حلقههای تیرهرنگ از سختی و کمآبی و رشد اندک. به این ترتیب مقاطع درختان مختلف یکشکل نیستند و هرکدام قصهای دارند، برای شنیدهشدن.
بارتولوما تروبک (Bartholomäus Traubeck) هنرمند جوانی است (goo.gl/vX6kC8) که سه سال پیش تصمیم گرفت صدای عمر درختان را به گوش بقیه آدمها برساند و این کار را کرد. او دستگاهی اختراع کرد که الگوهای رنگی مقطع تنه درختان را مانند یک گرامافون به صدا تبدیل میکند؛ اما این گرامافون به جای استفاده از سوزن، از دوربینی دقیق استفاده میکند که راههای چوب و حلقههای رشد را پایش میکند و با استفاده از الگوریتمی ریاضی به نتهای پیانو تبدیل میکند. تفاوت الگوی حلقهها در درختان مختلف، به هر درخت آهنگی ویژه و منحصر به فرد میبخشد. آلبوم موسیقی به دست آمده از این ابداع درختی-موسیقایی، نام با مسمای «سالها» (Years) نامیده شده و در آن آواز درختان صنوبر، زبانگنجشک، بلوط، افرا، توسکا، گردو و راش به گوش خواهد رسید.
قسمتی از موسیقی «سالها» را ببینید و بشنوید:
موضوعات مرتبط: پرونده ویژهزیست شناسی
برچسبها: «سالها» صدای عمر درختان استویدئو
زندگی نامه برگزیده:
کامران وفا استاد ایرانی-آمریکایی فیزیک در دانشگاه هاروارد است. او از فیزیکدانان برجسته در زمینه نظریه ریسمان میباشد. وی در سال ۲۰۰۸ میلادی موفق به دریافتجایزه دیراک شد. او تحصیلات ابتدایی خود را در دبیرستان البرز به پایان رساند و در سال ۱۹۷۷ به ایالات متحده آمریکا مهاجرت نمود، مدرک کارشناسی خود را در فیزیک وریاضی از موسسه فناوری ماساچوست بدست آورد.در سال ۱۹۸۵ میلادی موفق به دریافت درجه دکتری خود با سرپرستی ادوارد ویتن از دانشگاه پرینستون شد. کامران وفا یک نظری پرداز رشتهای است. تحقیقات او متمرکز شدهاست بر روی ماهیت گرانش اتمی و رابطه بین هندسه و تئوریهای کوانتومی. او در جامعه تئوری رشتهای با کشف خود شناخته میشود.
موضوعات مرتبط: زندگینامه برگزیدهزندگینامه برگزیده
برچسبها: کامرانوفازندگینامه
- ... ایرباس ای۳۸۰ بزرگترین هواپیمای مسافربریجهان است؟ (در تصویر)
- ... اندرو وایلز پس از سیصد سال موفق به اثبات قضیه آخر فرما شد؟
- ... خفاشها با داشتن ۱٬۲۴۰ گونه، روی هم رفته حدود ۲۰ درصد از گونههای پستانداران را از آن خود کردهاند؟
- ... الکسی لئونوف کیهاننورد روسی، نخستین انسانی است که اقدام بهراهپیمایی فضایی کرده است؟
- ... نیوتایموری نام گونهای از خوردن سوشی است که در آن غذا را روی بدن یک زنبرهنه میچینند و از روی بدن او صرف میکنند؟
- ... جکفروت بزرگترین میوه درختی جهان است؟
- ... مهرشاد نراقی تنها موتورسوار در تاریخ ایران است که موفق شده است در سه کلاس ۱۲۵سیسی، ۲۵۰سیسی، ۴۵۰سیسی همزمان قهرمان ایران شود؟
موضوعات مرتبط: آیا میدانیدآیا میدانید
برچسبها: ایا میدانید
آیا میدانستید که ...؟
- ... باران منجمد نوعی باران است که به هنگام برخورد به سطح زمین بلافاصله منجمد میشود؟ (در تصویر)
- ... خدیجه آزادپور نخستین زن ایرانی است که در تاریخ بازیهای آسیایی موفق به کسب مدال طلای انفرادی شده است؟
- ... زبان گنجشک گل ملی کشور سوئد است؟
- ... درویشخان اولین قربانی سانحه رانندگی در ایران است؟
- ... لوسی هابز تیلر نخستین زن در آمریکا بود که در رشته دندانپزشکی مدرکی دانشگاهی دریافت کرد؟
- ... بویاییپریشی، آسیب، اختلال یا سوء تعبیر حس بویایی است؟
- ... مجله تایم ملاله یوسفزی را بعد از باراک اوباما، دومین شخصیت برتر جهان در سال ۲۰۱۲ نامید؟
موضوعات مرتبط: آیا میدانیدآیا میدانید
برچسبها: ایامیدانید که
فوتبال:
فوتبال (به انگلیسی: Football) یک ورزش تیمی و محبوبترین بازی در بیشتر کشورهای جهان استکه توسط دو تیم یازده نفره متشکل از بازیکنان فوتبال با یک توپ فوتبال بر روی چمن طبیعی یا مصنوعی با هدف گلزدن انجام میگیرد. یازده بازیکن هر تیم شامل چند مهاجم، هافبک، مدافع و یک دروازهبان میشوند که توسط سرمربی در زمین چیده میشوند و مانند یک سیستم عمل میکنند که سیستم فوتبال نامیده میشود. امروزه بیش از ۲۵۰ میلیون فوتبالیست در بیش از ۲۰۰ کشور وجود دارند.
قدمت فوتبال به چندین سدهٔ پیش از میلاد و به چین بازمیگردد که به تدریج در یونان و روم نیز رواجیافت. فوتبال مدرن امروزی نیز در سال ۱۸۶۶ در مدارس انگلستان شکلگرفت و به تدریج گسترهٔ پراکندگی آن همهٔ جهان را زیر پوشش خود قرارداد. با شکلگیری سازمان فیفا در سال ۱۹۰۴ و ایجاد رقابت جام جهانی فوتبال، این ورزش بسیار گستردهتر شد.
طول زمین فوتبال ۹۰ تا ۱۲۰ متر و عرض آن ۴۵ تا ۹۰ متر است. فوتبال در دونیمه ۲۰ تا ۴۵ دقیقهای انجام میگیرد و در بازیهای حذفی و رفت و برگشتی گاهیاوقات، وقتهای اضافه و پنالتی نیز به آن افزوده میگردد. فوتبال ضوابطی دارد که قوانین فوتبال نامیده میشوند و نمیتوان بر خلاف آنها عملکرد. سازمان فیفا علاوه بر فوتبال، نهاد رسمی ورزشهای فوتسال و فوتبال ساحلی نیز میباشد و کنفدراسیونهای قارهای یوفا، اِیاِفسی، سیاِیاِف، کونکاکاف، کونمبول و اُاِفسی از زیرشاخههای فیفا هستند.
جام جهانی فوتبال از بزرگترین رویدادهای ورزشی جهان است که هر چهارسال یکبار در یکی از کشورهای جهان روی میدهد. علاوه بر این، مسابقات بینالمللی دیگری مانند بازیهای المپیک تابستانی، جام کنفدراسیونها، جام باشگاههای جهان، جام ملتهای اروپا و لیگ قهرمانان اروپا نیز رایج است. لیگهای متعددی ازجمله لا لیگا و لیگ برتر انگلستان در کشورهای مختلف بهوجود آمدهاند که نوعی مسابقات داخلی محسوب میشوند. فوتبال بانوان نیز از اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی به راهافتاد. فیفا ادعا میکند که وظیفهٔ محافظت بازیکنان از زورافزایی را بهخوبی انجام میدهد و فوتبال، از زورافزایی پاک است. در سال ۲۰۰۴، فیفا یک منشور اخلاقی برای اجرای بازیهای جوانمردانه بهتصویب رساند. اما در سال ۲۰۰۶، این منشور بازنگریشد و منجر به تشکیل نهاد قضایی سوم فیفا شد.
موضوعات مرتبط: پرونده ویژهورزش
برچسبها: فوتبالfootball
دماوند:
کوه دَماوَند کوهی در شمال ایران است که بلند ترین کوه ایران و خاورمیانهو بلند ترین قلهٔ آتشفشانی آسـیا است. این کوه در قسمت مرکزی رشتهکوه البرز در جنوب دریای خزر و در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد.کوه دماوند که از نظر تقسیمات کشوری در استان مازندران قرار دارد، به هنگام صاف و آفتابیبودن هوا، از شهرهای تهران، ورامین و قم و همچنین کرانههای دریای خزر قابل رؤیت است.کوه دماوند در سیام تیرماه سال ۱۳۸۷ به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملّی ایران ثبت شد.همچنین کوه دماوند از سال ۱۳۸۱ به عنوان «اثر طبیعی ملّی» در شمار مناطق چهارگانهٔ ارزشمند از نظر حفاظت محیط زیست قرار گرفتهاست.
از دماوند در اساطیر ایران هم یاد شدهاست و شهرت آن بیش از هر چیز به این سبب است که ضحاک (پادشاهی ستمگر و اژدهافش) در آن به بند کشیده شدهاست.در آثار ادبی فارسی نیز فراوان به این اسطوره و به طور کلّیتر کوه دماوند اشاره شدهاست.در بندهش اینچین آمده: رود هرهز (هراز) در تپرستان است و از کوه دماوند سرچشمه می گیرد.قصیدهی دماوندیه ملکالشعرای بهار هم معروف است. دماوند دارای چشمههای آب گرم لاریجان، اسک و وانه است.
موضوعات مرتبط: سراسرنماسراسرنما
برچسبها: دماوند
گفتارِبرگزیده:
"تا وقتی که در فیزیک اثباتهای ریاضی وجود دارد نیازی به آزمایش نداریم."
— آلبرت اینشتین
موضوعات مرتبط: گفتار برگزیدهگفتار برگزیده
برچسبها: انیشتینگفتارخانه


















